Akupunktura

Akupunktura jest starożytną sztuka leczenia. Jej nazwa wywodzi się od łacińskich słów: „acus” oznaczające użycie igły i „pungere” oznaczające nakłucie skóry. Akupunktura wywodzi się z czasów dynastii Shang w Chinach, ponad 3000 lat temu. Akupunktura stosowana była w Chinach jako powszechny i uniwersalny sposób terapii różnych schorzeń i pozostaje to aktualne do dzisiaj.

 Według klasycznej teorii, właściwa równowaga między dwoma zasadniczymi elementami funkcji organizmu Yin i Yang gwarantuje zdrowie utrzymując prawidłowy przepływ w organizmie energii życiowej Qi. Energia ta krąży w organizmie wzdłuż specyficznych kanałów energetycznych zwanych „meridianami”. W pewnych miejscach przebieg meridianów zbliża się do skóry i tam znajdują się „punkty akupunkturowe”. Wzdłuż 12 klasycznych meridianów wyróżnić można 361 punktów a ponadto ponad 50 punktów znajduje się na 8 dodatkowych meridianach. Każda choroba powoduje zaburzenia przepływu energii wzdłuż meridianów. Mechanizm działania akupunktury polegać ma na przywracaniu równowagi energii życiowej „Qi”. Akupunktura usuwa nadmiar Qi lub wzmacnia Qi i przywraca właściwą równowagę między Yin i Yang.

We współczesnej medycynie akupunktura została wykorzystana głównie jako uzupełniający lub alternatywny sposób postępowania w dolegliwościach bólowych, szczególnie w bólu przewlekłym, choć wykorzystywana bywa również w innych schorzeniach.. Według aktualnych poglądów akupunktura działa poprzez bezpośredni wpływ na obszary układu nerwowego związane z czuciem bólu a także prowadzi do uwalniania substancji przekaźnikowych związanych z transmisją oraz modulacja czucia bólu w układzie nerwowym, w tym endorfin. W latach 80-tych XX wieku Wrocław był miejscem przeprowadzenia badań wykazujących, że lek hamujący działanie endorfin, nalokson, odwraca analgetyczne działanie akupunktury w bólu wywołanym eksperymentalnie u królika. Obserwacje te wskazywały na udział endogennych opioidów w postawaniu efektu przeciwbólowego akupunktury. Znaczna liczba badań eksperymentalnych i klinicznych potwierdziła różne fizjologiczne mechanizmy oddziaływania akupunktury na modulacje procesów czucia bólu.

Akupunktura wykonywana jest poprzez wkłucie cienkich metalowych, jednorazowych igieł w określone punkty na skórze. Bolesność przy wykonywaniu tego zabiegu jest minimalna. Liczba użytych igieł i miejsca wkłucia zostają określone przez terapeutę. Po nakłuciu igły pozostawione są na miejscu przez okres 15 – 30 minut. Mogą być stymulowane przez obracanie ręczne lub stymulacje elektryczną (elektroakupunktura). Punkty akupunkturowe mogą być również stymulowane przez ucisk (akupresura), przez ogrzewanie (moksybustia, moksa), przez stawianie baniek, obstrzykiwanie lekami a także zastosowanie lasera lub ultradźwięków.

Leczenie akupunktura wykorzystywane jest w różnych postaciach bólu przewlekłego. Korzystne działania obserwowano najczęściej w bólach krzyża, bólach szyi i ramion, bólach głowy, chorobach zwyrodnieniowych stawów, chorobach reumatycznych i rwie kulszowej. Badania przeprowadzone pod koniec XX wieku we Wrocławiu wykazały korzystne działanie akupunktury u pacjentów z pewnymi postaciami neuralgii nerwu trójdzielnego i w atypowych bólach twarzy. Leczenie akupunkturą okazało się również przydatne w niektórych przypadkach bólu ostrego jak ból pooperacyjny i porodowy.

Objawy niepożądane są rzadkie. Należą do nich: ból miejscowy, krwiak w miejscu wkłucia, zakażenie, odma opłucnowa a także czasami objawy ogólne jak nudności, osłabienie lub omdlenie. Akupunktura jest przeciwwskazana w zaburzeniach czynności układu krzepnięcia, w padaczce i chorobach psychicznych a także w przypadkach chorób zapalnych skóry, w zakażeniach skóry i chorobach zakaźnych

Akupunktura jest interesującą alternatywą lub uzupełnieniem leczenia zespołów bólu przewlekłego z uwagi na swoją minimalną inwazyjność i ograniczoną liczbę objawów niepożądanych w czasie jej stosowania. Leczenie akupunkturą umożliwia modyfikację lub ograniczenie farmakoterapii i uniknięcie lub ograniczenie objawów niepożądanych obserwowanych często przy przewlekłym stosowaniu leków przeciwbólowych z korzystnym efektem dla pacjenta. Dlatego akupunktura może być uważana za istotny element integracyjnej strategii leczenia bólu przewlekłego.